3 Mart 1913 Pazartesi günü

Alaplı Telgrafhanesi

Balkan Savaşları dönemidir.

Ordu 1 Ekim 1912’de seferberlik emri almıştır.

Alaplı Telgrafhanesi’nde üç telaşlı ve çaresiz ibtidai  muallimi.

Alaplı muallimi Mehmed, yine o dönemde Alaplı’ya bağlı olan Abdi köyü muallimi Derviş ve Hayırlı Köyü muallimi İzzet Efendiler.

Vilayet ya da liva darulmuallimliğinden mezuniyetlerine dair bir diploma/şehadetname aldıklarını belgeleyebilirlerse askerlikten muaf olacaklar ve askere sevk edilmeyeceklerdir.

Öyle ya bir önceki seferberlik çağrısında öğretmen olarak vazife yaptıklarından askere sevk edilmemişlerdir.

Ama bu kez askere sevk kararları ellerine ulaşmış ve Ereğli Redif Fırkası emrine girmeleri gerekmektedir.

Ve hatta Alaplı Muallimi Mehmed’e askerlikten muafiyeti karşılığında bedel-askeri bile çıkartılmıştır.

İşi sıkı tutmaları ve acele de etmeleri gerekmektedir.

Hemen bir telgraf kaleme alırlar ve öğretmen olarak vazife yaptıklarından dolayı askere sevk edilmemelerini talep  ederler.

Telgraf Ereğli Kaymakamlığı’na tellenir.

Dilekçeleri hemen işleme alınır.

Konu Bolu İdadi Müdürlüğü’ne bildirilir.

Bolu İdadi Müdürlüğü 8 Mart 1913 tarihinde dilekçede imzaları bulunan Mehmed, Derviş ve İzzet’in muallimleri ile ilgili bir kayıd ya da şehadetname/ehliyetname gibi evraklarının olup olmadığının incelenmesi talimatıyla konuyu birinci şubeye sevk eder.

9 Mart 1913 tarihinde Birinci şube yaptığı incelemede adı geçen muallimlerin muallimlikleri ile ilgili bir kayda rastlanmadığı konu ile ilgili bilgi edinmesi amacıyla Bolu İdadi Müdürlüğü’ne bilgi verilmesi ve  ilgili yazının tekrar ikinci şubeye iade edildiği bildirmiştir.

11 Mart 1913 tarihinde konu ile ilgili olarak kendilerine de bilgi verildiği anlaşılan Maarif Nezareti Tedrisat-ı İptidaiye İdaresi Bolu İdadi Müdürlüğü’ne söz konusu üç muallimin durumu netleşir.

İnceleme ve araştırmalar nihayetinde biter.

Bolu İbtidai Müdürü 17 Mart 1913 tarihinde Maarif-i Umumiye Nezareti’ne (Milli Eğitim Bakanlığı) Mehmed, Derviş ve İzzet muallimlerin ellerinde bu mesleği yapmaya uygun ehliyetlerinin olduğunu ancak bu muallimlerin "…resmen müstahdem-i muallim-i daimeden olmadıklarından… " mevcut kanundan yararlanamayacaklarını belirten bir yazı gönderir.

Evet.

Söz konusu üç muallim gerçekten öğretmenlerdir ve Bolu darulmuallinin onayladığı ehliyetname/itimatnameye/diplomaya sahiptirler.

Öğretmenlik yapabilirler.

Ancak bu üç muallim daimi olarak görev yapan resmi öğretmen değillerdir.

Yani günümüzün ifadesiyle atanamamış, kadrolu öğretmen değillerdir.

Kısmi, dönemlik sözleşmeli/ücretli öğretmenlerdir.

Maarif-i Umumiye Nezareti(Milli Eğitim Bakanlığı) konu hakkında Harbiye Nezareti’nin görüşüne başvurmuş, 22 Mart 1913 tarihinde de Harbiye Nezareti Alaplı’nın üç mualliminin öğretmenlik yapmalarına ilişkin itimadname, ehliyetname, şehadetname gibi bir belgeye sahip olup olmadıklarının kesin olarak neticelenmesine kadar bu üç muallimin askere sevk işlemlerinin ertelenmesi gerektiğini Ereğli Redif Fırkası’na bildirildiğini ifade etmiştir.[1]

Harbiye Nezareti’nin yazısından da anlaşılacağı üzere askerlik muafiyeti de ilgili kanuna göre yalnız daimi görevli öğretmenlerin hakkıdır.

Netice.

Alaplı’nın bilinen en eski öğretmenleri olan Mehmed, Derviş ve İzzet Efendilere kışla yolu gözükmüştür.

[1] Başkanlık Osmanlı Arşivi,Maarif Nezereti Tedrisat-ı iptidaiye Kalemi,00420