OSMANLI ARŞİV BELEGELERİ’NDE

EREĞLİ’DE RUS BOMBARDIMANLARI (1)

Ereğli, sahip olduğu zengin kömür madenleri nedeniyle pek çok emperyalist ülke gibi Rusya’nın da ilgisini çekmiştir. Rusya, Osmanlı Devleti’nin Balkan Savaşları’ndaki ağır yenilgisi sonrası Karadeniz sahillerine yerleşme planlarını öncelikle ekonomik enstrümanlarla sağlamaya çalışmıştır.1913 yılında Rus Ticareti Hariciye Bankası 60 milyon Lira sermayeli Osmanlı Anonim Şirketi’ni kurmuştur. Rusya bu şirket aracılığıyla Zonguldak’ta 113, 299 ve 399 numara ile kayıtlı kömür madeni ocaklarını satın almıştır. Rusya’nın bu şekilde Osmanlı’nın Karadeniz sahillerine yerleşmeye çalışması kamuoyunun tepkisi ile karşılaşınca Rusya, Zonguldak Kömür Havzası’ndaki faaliyetlerine ara vermek zorunda kalmıştır. (1)

Birinci Dünya Savaşı’nın başlaması ve Rusya ile Osmanlı Devleti’nin düşman iki blokta yer almaları Karadeniz’de Rus-Osmanlı mücadelesini en üst noktaya çekmiştir. Kömürün çok önemli bir enerji kaynağı olması Zonguldak ve çevresinin stratejik önemini artırmıştır. Ote yandan Kafkas cephesi’nde yaşanan Osmanlı- Rus Savaşları da Karadeniz’deki mücadeleyi artırmıştır. 

Karşılıklı olarak tarafların hammadde sevkiyatı, cephelere asker ve lojistik desteğin engellenmesi gibi amaçlar taşıdıkları düşünülmelidir.

7 Mart 1915 tarihinde Ereğli Rus Donanmasının bombardımanına maruz kalmıştır. Dahiliye Nezareti Emniyet i Umumiye Müdüriyeti Ereğli’nin Rus donanması tarafından bombardıman edilmeden evvel Rus donanmasının Ereğli’ye doğru hareket ettiğinin Bolu Mutasarrıflığı ve Ereğli Kaymakamlığı’na bildirildiğini, bu sayede gerekli tedbirlerin alınarak emniyetin sağlandığını Harbiye Nezareti Celilesi’ne 4 Mayıs 1915 tarihli tezkire ile bildirmiştir. 

Bu belgeden Osmanlı Harbiye Nezareti’nın karadenizdeki Rus donanmasının hareketlerini yakından takip ettiğini ve olası Rus saldırılarının önceden ilgili mahallere bildirilerek halkın tahliye edilerek zararın asgariye indirilmeye çalışıldığı görülmektedir.    (DEVAM EDECEK)

(1) Ali Sarıkoyuncu, Milli Mücadele’de Zonguldak ve Havalisi, Kültür Bakanlığı, 1992, Ankara, s.33-34 Hikmet Öksüz, Veysel Usta, "Birinci Dünya savaşı Sırası’nda Rus Donanmasının Trabzon Ve Çevresini Bombalaması", Türkiye Mecmuası, C. , 24, Bahar, 2014,  s. 25