Kıymetli okurlarım, bu köşede daha evvel de çeşitli yazılarımda I. Dünya Savaşı’nda Rusya’nın Kdz Ereğli bombardımanlarını belgeleri ile ele almıştım. Rusya’nın Zonguldak’ı, Ereğli Ve Kozlu’yu hedef almasının altında yatan birinci neden malum olacağı üzere kömür madenleridir. Rusya bu madenlerden İstanbul’a kömür akışını ve Osmanlı’nın Kafkas Cephesi’ne asker ve lojistik desteğini engellemek istemiştir.

Şimdiye kadar bu bombardımanların Ereğli ve çevresindeki etkilerini tam anlamıyla tespit edememiştim.  Osmanlı Arşivi’nde yapmış olduğum çalışmalarda Dahiliye Nezareti’nin 14 Haziran 1915 tarihinde  Bolu Mutasarrıflığı’na göndermiş olduğu yazı ile Ereğli, Zonguldak, Kozlu, Akçakoca’da çeşitli tarihlerde yaşanmış olan Rus bombardımanlarının yarattığı hasar, zarar, ziyan ve can kaybına ilişkin rapor ve cetvel düzenlenmesi istenmiş ayrıca bu raporun ileride ortaya çıkmış olan zarar ve ziyanın tazmin edilmesinde kullanılacağı da belirtilmiştir.[1]

Dahiliye Nezareti’nin Rus bombardımanının yarattığı hasar ve can kaybına ilişkin talep etmiş olduğu rapor isteği Bolu Mutasarrıflığı tarafından Ereğli Polis Merkezi’ne iletilmiş ve Ereğli Polis Merkezi Komiser Muavini Hüseyin Hakkı Bey  tarafından 22 Temmuz 1915 tarihinde hazırlanıp imzalanan 4 ayrı rapor 3 Ağustos 1915 tarihinde Bolu Mutasarrıflığı tarafından Emniyet-i Umumiye Müdüriyetine gönderilmiştir.[2]

Ereğli Polis Merkezi Komiser Muavini  Hüseyin Hakkı Bey’in hazırlamış olduğu bu ayrıntılı rapor Ereğli’deki Rus saldırılarını ve yaratmış olduğu etkiyi tüm gerçekliği ve çıplaklığı ile bizlere göstermektedir.

Gelin 17 Mart 1915 Pazartesi günü sabah 06: 00 sularında Ereğli’de gerçekleşen Rus bombardımanını ve yarattığı dehşeti Ereğli Polis Merkezi Komiser Muavini  Hüseyin Hakkı Bey’in hazırlamış olduğu  raporun ilk bölümünden takip edelim.

Rus donanmasına ait 4 adet torpido gemilerinin sabah 6 sularında Akçakoca istikametinden Ereğli’ye doğru sahili ve Alaplı ile Kilisecik Limanlarını bombardıman ederek gelmekte oldukları görülmüştür.  Bu 4 adet gemi Ereğli sahilinin 2 mil uzağına kadar yanaşmıştır yalnız bunlardan biri Ereğli Limanı’nda boş olarak bağlı bulunan Sürmeneli Münkaloğlu İbrahim’in 100 tonluk ve Trabzonlu Hamzaoğlu Mehmed’in Peroçela isminde 20 tonluk ve Sarıyarlı İsamil Hakkı Bey’in 60 tonluk 3 adet yelken gemileriyle kasabadan(Ereğli) bir adet 15 tonluk kömür kayığını batırmış ve sahilde bulunan bir kömür kayığı ile sandalı da tahrip etmiştir.

Bu bombardımanda Yunanlı Taşik? Gazinosuyla  Rüzgar Yakup’un dükkanına bir mermi isabet etmiş ve bu mermi buralarda kısmi hasara yol açmıştır. Rum mektebi yakınında bulunan Papazoğlu Vasil’in evine de bir mermi isabet etmiş ve neticesinde evin bir odası tamamen diğer odası da kısmen harap olmuştur. Söz konusu torpido muhribi limanda bulunan Ragıp Efendi’nin kömür harmanına da taarruz etmek istemiş ancak o civarda bulunan seyyar jandarmaların karşı mukavemetiyle düşman gemisi Ragıp Efendi’nin kömür harmanına ve burada bulunan istihkamlara 3 mermi daha atarak uzaklaşmak zorunda kalmıştır. Toplamda 6 dakika kadar süren düşman saldırı sonrasında 4 adet düşman gemisi saat 06:06’da Ereğli’den Zonguldak istikametine doğru açılmışlardır. Bu saldırı sonunda Ereğli’de gerek mürettebat ve gerekse de sivil insan olarak bir yaralanma ya da can kaybı yaşanmamıştır.[3]

Görüldüğü gibi Rus düşman gemileri sahil boyunca liman ve şehirleri bombardıman ederek Rus tehdidini canlı tutmaya ve ahaliye korku salmaya çalışmışlar, limanlardaki gemileri batırarak ticareti engellemeye çalışmışlardır.

Yine bu belge ile daha önce sözlü tarih olarak yaşanmış olduğunu bildiğimiz Rusların Alaplı’yı bombardıman etmesi vakası sübuta ermiş ve belgelenmiştir.

Gelecek yazılarımızda Rusların Ereğli’deki saldırıları ve etkilerini Ereğli Polis Merkezi Komiser Muavini  Hüseyin Hakkı Bey’in hazırlamış olduğu  raporlardan siz değerli okurlarıma aktarmaya devam edeceğim.

Bu araştırma çok kıymetli Gülay Yaman Hanımefendi, Ereğli TSO Meclis Başkanı İlhan Yazıcıoğlu ve Alaplı Kızılay Derneği Başkanı Erkan Yılmaz’ın destekleri ile sizlere ulaşmıştır.

[1] Başkanlık Osmanlı Arşivi, Dahiliye Nezareti Emniyet-i Umumiye Müdüriyyeti. 5. Şube, 14/1-1

[2] BOA, DH.EUM. 5. Şb. 14/1-2

[3]BOA, DH.EUM. 5. Şb. 14/1-3